Ontdek de andere soorten tools:
Presentatie van de studie
Het concept One Health (Figuur 1), dat in de jaren 2000-2005 opkwam (Gibbs, 2014), wordt door de WHO gedefinieerd als “een geïntegreerde en verenigende aanpak die gericht is op het duurzaam in evenwicht brengen en optimaliseren van de gezondheid van mensen, dieren en ecosystemen.” (Wereldgezondheidsorganisatie).
Aandacht voor de evolutie van de voedingswaarde van onbewerkte voedingsmiddelen en het begrijpen van de factoren die deze waarde bepalen, past dus in deze benadering van het verband tussen de gezondheid van de bodem, dieren en mensen.
Deze studie is uitgevoerd om inzicht te krijgen in de afname van de voedingswaarde van voedingsmiddelen en de gevolgen daarvan voor de gezondheid. Op basis van uitsluitend de in het document opgenomen wetenschappelijke literatuur worden factoren geanalyseerd die verband houden met variëteiten, landbouwpraktijken, bodem, klimaat en opslag. De methodologie is gebaseerd op een overzicht van studies waarin conventionele, biologische en regeneratieve systemen worden vergeleken, en op een onderzoek van de meetinstrumenten die worden gebruikt om bodems, planten en producten te beoordelen. Het doel: vaststellen wat de voedingskwaliteit werkelijk beïnvloedt en welke praktijken deze kunnen verbeteren.
Conclusies
1) Vaststelling: daling van de voedingswaarde
- Analyses tonen een meetbare afname van mineralen en vitamines in fruit, groenten en granen.
- De verzamelde gegevens wijzen op een daling van ongeveer 15% ijzer en 16% calcium in 50 jaar (Davis et al., 2004, geciteerd door Rosier et al., 2024).
- Verschillende studies bevestigen deze trend, maar benadrukken de methodologische beperkingen, de variabiliteit tussen planten en het ontbreken van een gemeenschappelijk protocol (Rosier et al., 2024; Clara Lefèvre, 2025).
- Toch kunnen we van de voedingsstoffen die ons lichaam nodig heeft om gezond te blijven, er sommige zelf aanmaken (zoals vitamine D en K), maar moeten we de behoefte aan mineralen en andere vitamines via onze voeding aanvullen. Een tekort aan voedingsstoffen leidt tot een verzwakking van het individu en dus tot een grotere moeite om ziektes te vermijden (De Riollet De Morteuil, 2017).
DE RIOLLET DE MORTEUIL, Emilie, 2017. Analyse van de werkelijkheid van de afname van de micronutritionele waarde van onze basisvoedingsmiddelen sinds de Groene Revolutie en onderzoek naar de oorzaken. Université Libre de Bruxelles.
ROSIER, Carl L., DAN KITTREDGE, BARBARA NAINIGER, OCTAVIO DUARTE, GREG AUSTIC, en DAN TERAVEST, 2024. Validatie van een goedkope reflectometer om fytochemische accumulatie in voedselgewassen te identificeren. Nature [online]. 2024.
2) De belangrijkste redenen voor deze daling
Diverse factoren kunnen het verlies aan voedingswaarde verklaren. De wetenschappelijke literatuur over dit onderwerp is echter nog niet erg uitgebreid, dus de resultaten van onze studie moeten nog genuanceerd worden. We hebben besloten om ons te richten op de volgende factoren:
Variëteiten
Moderne selectie richt zich vooral op opbrengst, grootte en vulling van de korrels. Deze focus creëert een verdunningseffect: de plant produceert meer biomassa, maar zonder een evenredige toename van de concentratie aan voedingsstoffen. Studies tonen ook aan dat het genotype de voedingskwaliteit beïnvloedt, zonder echter de dominante factor te zijn, omdat de teeltomstandigheden bepalen of dit potentieel tot uiting komt.
Landbouwpraktijken
Het gebruik van chemische inputs, frequent ploegen, beperkte vruchtwisseling en een gebrek aan diversiteit verzwakken het bodemleven. Micro-organismen en mycorrhizae, die essentieel zijn voor de biologische beschikbaarheid van mineralen, nemen af. Het resultaat: voedingsstoffen zijn weliswaar aanwezig in de bodem, maar minder toegankelijk voor planten.
Omgekeerd lijken regeneratieve systemen levendigere bodems en een betere opname te tonen, maar dit moet nog formeel worden aangetoond. Ook de kwaliteit van het voer voor vee kan de voedingswaarde van de verkregen producten beïnvloeden, zoals vetzuursamenstelling.
Klimaat & omgeving
Bodemtype, neerslag, zoninstraling, extreme weersomstandigheden en lokale variaties beïnvloeden rechtstreeks de voedingsstoffensamenstelling. Sommige studies wijzen erop dat deze parameters een aanzienlijk deel van de waargenomen verschillen tussen gewassen kunnen verklaren.
Opslag & verwerking
Na de oogst kunnen verliezen oplopen tot 10 tot 90%, afhankelijk van de behandeling. Vitamine C, polyfenolen en carotenoïden zijn bijzonder gevoelig voor hitte, oxidatie, fijn snijden en langdurige opslag. Zelfs een oorspronkelijk rijk product kan snel verarmen.
3) Meetinstrumenten
Diverse instrumenten maken het mogelijk om de voedingsdichtheid van voedingsmiddelen te onderzoeken. Onze studie beschrijft vier hoofdtypen analyses. Bodem- en sapanalyses geven inzicht in de algemene gezondheid van de plant, terwijl spectroscopie en chromatografie een echte analyse van de voedingsdichtheid mogelijk maken.
Bodemanalyses
Deze evalueren de fysische, chemische en biologische eigenschappen van de bodem om de vruchtbaarheid en de werkelijke beschikbaarheid van voedingsstoffen voor planten te begrijpen. Ze helpen beperkingen in de bodemfunctie te identificeren die niet zichtbaar zijn met eenvoudige minerale indicatoren.
Sapanalyses
Deze worden uitgevoerd als een soort "bloedafname" bij de plant en meten mineralen, stikstof, suikers en detecteren vroegtijdig overschotten of tekorten. Ze bieden een directe kijk op de voedingstoestand en vergemakkelijken preventieve ingrepen. Veelgebruikte methoden zijn DUMAS voor stikstof, ICP voor mineralen en colorimetrie voor NH₄/NO₃.
Spectroscopie (NIR, MIR, Raman)
Dit zijn niet-destructieve methoden gebaseerd op de interactie tussen licht en moleculen. Ze maken het mogelijk om snel eiwitten, polyfenolen, minerale gehalten of andere biochemische verbindingen te schatten.
Wij hebben drie soorten spectroscopie bestudeerd:
Het is interessant om op te merken dat, naast de dure en weinig mobiele laboratoriuminstrumenten, draagbare spectroscopietools steeds vaker worden gebruikt om het veldwerk en de samenwerking met landbouwers te vergemakkelijken. Zo is de Nutriscope van Senseen (een draagbare spectrometer) momenteel beschikbaar voor de volgende parameters:
Ze zijn vaak minder precies, maar zeer veelbelovend als we bedenken dat de behoefte aan precisie op het veld misschien niet zo essentieel is, zolang de informatie maar op een eenvoudigere manier kan worden verkregen.
Daarnaast ontwikkelt het CRA-W het Mobilab, een mobiel laboratorium dat de tools dichter bij het veld brengt.
Chromatografie (HPLC, GC)
Dit zijn referentietechnieken om vitamines, vetzuren en fytochemische verbindingen nauwkeurig te kwantificeren. Ze zijn zeer betrouwbaar, maar vereisen een lange, vaak destructieve en kostbare voorbereiding van het monster.
Wilt u hierover praten en/of de volledige studie lezen? Neem dan gerust contact met ons op!
Hartelijk dank aan onze stagiaire Camille Tessier (student agronomie aan ISARA - Frankrijk)
voor haar werk aan dit onderwerp.